vrijdag 19 augustus 2016

Vergeven. Inzichten om lang te leven. Is er eigenlijk wel iets te vergeven?

Ik nodig onze internationale gasten elke ochtend uit om vragen te stellen over de Thaise cultuur, het boeddhisme en/of over dingen die ze in het/hun leven bezig houden. Onafhankelijk van elkaar heb ik de afgelopen weken vragen gekregen over het thema ‘Vergeven’. Daarover vragen geeft eigenlijk al aan dat het mensen bezig houdt. Het is een voortdurende stoorfactor in hun leven of in het leven van dierbaren. Een oproep om wat inzichten te delen die ik inmiddels hierover vanuit mijn werk hier, het bezoeken van lessen aan de boeddhistische universiteit in Chiang Mai en vanuit mijn eigen culturele achtergrond heb opgedaan.

Inzicht = Verlichting.
Zie dat niet direct als iets spiritueels dat je afhoudt om verder te lezen. Verlichting is een manier om letterlijk gewicht van je schouders af te laten glijden, je lichter te voelen, vrijere, los te laten en ruimte te creëren om nieuwe dingen te laten ontstaan die al lang voor je klaar liggen om te kunnen veranderen. Om weer stroming in je leven te krijgen.

De betekenis van het woord ‘vergeven’ kun je zien als ‘een nieuwe kans geven’. Dat is duidelijk iets anders dan ‘een tweede kans geven’. Als je uitsluitend een tweede kans geeft heb je in gedachten al de voorwaarden waaraan de uitkomst in de toekomst moet voldoen gemaakt. De vrijheid in de nieuwe uitkomst is daarmee feitelijk al weg. De uitkomst die ontstaat moet van harte door jou of door de ander kunnen worden geaccepteerd.

Vergeven heeft alles te maken met een (in jouw beleving of in de beleving van iemand anders)
verkeerd doen’ - iets dat je is aangedaan - in het verleden en je nu en mogelijk in de toekomst (nog steeds) dwars zit. Feitelijk wil je die verstoring niet langer meer en het dient je allerminst.

In het boeddhisme is ‘vergeven’ geen groot thema. Ik zal proberen daar wat uitleg over te geven.  
Allereerst is vergeven een manier van ‘geven’ waar je in letterlijk – fysieke - zin geen enkele moeite voor hoeft te doen. Het boeddhisme leert dat vergeving zich alleen in je hoofd af speelt. En het mooie is dat zodra het idee van vergeving al in je gedachten op komt de mogelijke verdienste (er iets goeds tegenover zetten, een offer brengen om te kunnen loslaten en verder te groeien) eigenlijk al in je hoofd is opgekomen.

Zelfs als je niet de minste fysieke inspanning hebt geleverd, ben je er al in geslaagd om verlichting ‘te verdienen’ door het geven van vergeving (Abhãyadãna). Zelfs met het geven van een glimlach aan anderen in plaats van je wenkbrauwen te fronsen of de ander een afkeurende blik te gunnen draag je al bij aan de oplossing en een stuk persoonlijke verlichting.

Geven is mildheid, vriendelijkheid, tonen. Dit betekent; 'Het van harte opofferen van je eigen 'bezittingen' - of loslaten van jouw standpunten / waarheid (dat immers niet meer dan een deel van de waarheid is) met de intentie om de verbinding met anderen (weer) te herstellen. Feitelijk om (weer) voor anderen beschikbaar te zijn om te kunnen helpen daar waar anderen het slechter hebben dan jijzelf.
Als je niet ‘van ganser harte’ kunt geven dan kan dat niet ‘geven om te vergeven’ worden genoemd. Het is dus breder dan het equivalent woord 'Caritas' in de Christelijke cultuur dat meestal beperkt is tot het geven van financiële middelen of goederen aan armen en zieken.

Hier wordt het woord intentie voor het eerst in relatie tot dit onderwerp geïntroduceerd.

Dat roept het tweede op. De vraag vanuit de boeddhistische filosofie blijft; Is er echt iets te vergeven? Vaak kun je ontdekken dat gedachten over het ‘kwaad’ dat er door jou of naar jou toe is gebeurd je maar in hun grip blijven houden omdat je niet de moeite neemt om dieper te kijken. Het verhaal van destijds vervorm je (maak je soms groter en vererger je) meestal ook nog eens omdat je er maar in blijft hangen. Je komt niet uit je vicieuze denk cirkel.

Het boeddhisme kent het zogenaamde Edele Achtvoudige Pad. Eén van de dingen daarin om gelukkig te zijn en te blijven heet de 'juiste intentie'.

Vergeving heeft iets te maken met dat wat er in het verleden is gebeurd en, in jouw beleving of de beleving van een ander, is mis gegaan. Op dit moment echter mag je er toch vanuit gaan dat je over dat moment en de omstandigheden waaronder het fout is gegaan in het verleden meer kennis, begrip, ervaringswijsheid en meer achtergronden hebt gekregen. Je hebt dus zondermeer hier en nu veel meer inzicht in de situatie van toen (als je het verhaal nog steeds kunt zien als dat wat er destijds écht mis is gegaan. Gebeurd is zonder het groter/erger te maken). Je zou zelfs kunnen proberen om zonder oordeel die situatie nog eens te onderzoeken of te beschouwen zodat je dat wat verkeerd is gegaan beter kunt begrijpen

Vanuit dat inzicht kun je je zelf af vragen of het daadwerkelijk op dat moment jouw bedoeling was - of de bedoeling van de ander naar jou toe was - om die persoon of situatie te beschadigen. Met andere woorden, door dieper en zonder oordeel nog eens naar die situatie van toen te kijken kun je je afvragen of de onderliggende intentie echt was om jezelf of anderen pijn te doen.

Er is een prachtige geleide meditatie / Dhama lezing die zegt:
"Wij kunnen schade veroorzaken en andere mensen kunnen ons pijn doen. Er is veel in het leven dat ons pijn doet. Je kunt je soms gekwetst voelen door wat andere mensen je hebben aangedaan. Maar mensen zijn mensen, zij maken fouten, kunnen soms onder stress staan, ze zeggen ze een scherp woord. En wanneer jouw hart daarvoor open staat… dan kan het je raken.
Maar meestal is er geen echte boosheid, niets persoonlijks bedoeld, in dat wat er wordt of is geuit. Het is niet zo dat mensen perfect of volmaakt zijn. In verschillende situaties wordt haastig gehandeld en worden fouten gemaakt. Het is dan wel echt heel gemakkelijk om jezelf vanuit een verongelijkte houding voor te houden; 'Dit overkomt mij ook altijd...', ‘iedereen is tegen mij…’.
Misschien kun je, op een andere manier dan waaraan je tot nu toe ooit gedacht hebt, jezelf voor houden… ‘Ze proberen een succes van me te maken’. Wij zijn zelf immers ook niet altijd perfect.

Soms moeten we ons openstellen voor vergeving. Meditatie bijvoorbeeld kan ons helpen in wat het betekent. Het leert ons dat we ons niet droevig hoeven te voelen en geen gevoelens van wraak hoeven te koesteren als dingen zich tegen ons lijken te keren.

Als we eerlijk tegenover onszelf zijn weten we al lang dat eigenlijk iedereen vanuit zijn of haar beste bedoelingen en vanuit bezieling verbinding wil. Soms wordt dat niet getoond of pakt dat verkeerd uit. Sommige mensen zijnhelaas zo het contact met mededogen, liefde en wijsheid, kwijt dat ze voortdurend, en vaak ook nog zonder dat ze het op dat moment echt zelf in de gaten hebben, dingen doen die anderen kwetsen. Dat kan misschien wel tragisch zijn, maar we moeten als we dat merken daardoor niet de moed verliezen We moeten begrijpen dat er mensen zijn die hopeloos verward zijn en nog moeten leren dat de manier van leven is om niet vast te houden aan verlangens en naar de buitenwereld toe juist vriendelijkheid te ontwikkelen.

Ons dit te herinneren stelt ons in staat om onzelfzuchtig te leven, leef voor het welzijn van anderen door dat te doen wat geluk en harmonie bevordert."

Vaak ervaren we in ons hoofd malaise in relatie tot onze behoefte om al dan niet te vergeven of om vergeving te krijgen. Als we dieper kijken kunnen we ontdekken dat andere mensen meestal helemaal niet de intentie hadden om ons pijn te doen. Wat is er dus te vergeven? Je creëert vaak je eigen lijden doordat je geen zicht hebt op een vicieuze cirkel die je vaak zelf hebt laten ontstaan. Het krijgen en delen van deze inzichten en ideeën kan zaken oplossen waardoor je jezelf lichter en vrijer voelt. Gewoon een makkelijke manier om van harte "Sorry" te zeggen.

Het boeddhisme leert ons dat de vrucht van vergeven een lang (er) leven is. Je gedachten vergiftigen immers niet langer meer jezelf en je omgeving. In de praktijk drukken Thaise mensen dat uit met een in mijn beleving fantastisch mooie symboliek. Ze verlengen de levensduur van gevangen dieren (bijvoorbeeld door het vrij laten van levende vis die voor consumptie op de markt wordt aangeboden door ze vrij te laten in een rivier of stroom (zie foto) of kopen dieren vlak voor de slacht op om ze nog een tijdje een langer leven in een rijstveld of weiland te gunnen).

Probeer eerst eens meer begrip te krijgen van de ware onderliggende intenties van dat moment waarop dingen verkeerd gingen. Als je ontdekt dat de intentie er helemaal niet was om anderen te beschadigen… waar pieker je dan nog langer over? Maak dingen, zonder te oordelen, helder in je hoofd om het juiste begrip te krijgen. Deel het met juiste communicatie (met de beste intentie en vanuit je hart) en voel de bevrijding. De vruchten? Lang leven.

Frans Captijn
www.captijninsight.com

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen