maandag 14 september 2026

Dorpen lopen hier leeg. Wat is de toekomst?

Afgelopen week drie crematies om ons heen. Het wordt leger en leger. 

Al een aantal jaren gaat er haast geen week voorbij of we horen hier niet om 6 uur in de ochtend de overbekende 'overlijdensmuziek'. Ik publiceerde er al eens een keer een blog over. 

Kaarten worden hier niet verstuurd, de muziek is de aankondiging van het overlijden van iemand. De luidsprekers in het dorp, samen met de dorpsroddels, verspreiden razendsnel de 'nadere info'. 

Niet alleen ons dorp loopt leeg. Het is eigenlijk een standaard gegeven voor het platteland hier. En het gaat steeds sneller. De pandemie 'hielp' en helpt een handje mee. 
In de ca. zeven jaar dat wij hier nu op het platteland wonen is onze dorpsgemeenschap met ongeveer 1/3 gekrompen. 

Het zijn meest ouderen, opa's en oma's, die hier nog wonen. Maar ook dat is vanzelfsprekend eindig. 

De basisschool in het dorp heeft, op het eerste gezicht vreemd genoeg, de deuren nog steeds open. 
De culturele reden daarvoor is dat de zonen en dochters van de ouderen die hier nog wonen in de stad werken en een kamer hebben. Die kinderen werken 6 dagen per week en meestal gemiddeld zo'n 10 uur per dag.
Hun kinderen, de kleinkinderen, worden door opa en oma (als die er al samen nog zijn of anders een van de twee die over is) 'opgevoed'.  

Jonge mensen zie je hier steeds minder. Als ze hier al op een hogeschool of universiteit in de provincie gestudeerd hebben vertrekken ze. 
In de voetsporen van hun ouders, meestal boeren, stappen is voor hen geen optie. 

Het basis werk in het Noord-Oosten van Thailand is in de landbouw en veehouderij. Rijst, rietsuiker, koeien en waterbuffels. 

Het is hard werken voor de (rijst)boeren, kost veel geld en blijft jaar na jaar afhankelijk van het regenseizoen. Een keer per jaar, in de meeste gevallen, oogsten. De uiteindelijke netto-winst is mager en daar moet je het dan een jaar mee doen. 
De nieuwe generatie ziet er vanaf. Duurdere mechanisatie neemt dan ook toe waarvoor vaak grote leningen worden afgesloten. De netto-opbrengst loopt daardoor feitelijk nog sterker terug. 

Toerisme is in grote delen van het Noord-Oosten niet een echte inkomensbron. Dat vind je in en rond de grote steden en in het zuiden langs de kust en op de eilanden. 

We hebben hier geen grote fabrieken waar vele mensen werken. Een paar, middelmatig grote, winkelcentra. 
Inderdaad een uitgaansgebied hoewel, in mijn ogen, geen bruizend uitgaansleven. Van de categorie mensen die daar normaal gesproken bijvoorbeeld in het weekend op inzet, lopen er hier verhoudingsgewijze maar weinig rond. 

Het heet urbanisatie. Werken in de stad met alles wat daarbij hoort en komt. Toch een beetje het 'rustige' leventje veranderd in 'hollen'. 
Als basis is het immers nodig om je gezinnetje draaiend te houden, je ouders te kunnen verzorgen (ook een cultuurding hier), mee te gaan in de 'welvaart' van consumeerderen en, niet te vergeten, je inmense schulden af te lossen. 

Zoals gezegd, het is de landbouw waar hier als basis geld verdiend moet worden. Ook in constructie wordt hier geld verdiend. Toeleveringsbedrijven, bouwmarkten en betoncentrales te over. Maar dat biedt geen werk of voldoende hoge inkomsten voor een gezin met jonge kinderen.

Velen kijken rijkhalsend uit naar een stabiele baan binnen het overheidsapparaat. De kans om daarin binnen te komen is zeer klein. Honderden gegadigden voor een baantje. Zelfs als je hele goeie papieren hebt. Regelmatig gelden andere methodes om mensen er in binnen te halen. 

Maar, zoals gezegd, het loopt hier steeds verder leeg. En als opa en oma er niet meer zijn dan zullen ook de kindertjes voor de basisschool in het dorp verdwijnen. 

Wat is of wordt de toekomst? 

Voor ons, samen met onze dieren, is het hier zalig en relaxed leven en wonen. Alles wat we nodig hebben is hier zonder problemen te vinden en veel meer dan dat. 
Ook hebben we een auto voor als we er op uit willen. Daarnaast,voor de afwisseling, ook ons bezoek aan Chiang Mai een paar keer per jaar en vrienden en kennissen bezoeken. 

Als ik een jaar of tien vooruit kijk dan verwacht ik hier grote veranderingen. 
Minder mensen die hier continue/dagelijks leven. Meer, misschien nieuwe, vakantie-huizen waar mensen vanuit de stad een paar keer per jaar tijdens vakantie of verlof gebuik van maken. Ze zijn er immers ooit opgegroeid en het is even die vlucht uit de 'rat-race' naar een plek waar ze de grond toch al, als familiebezit, bezitten. Een plek die nog steeds goed voor ze voelt maar voor hen geen financiele toekomst kan bieden.  

Natuurlijk zal rijst blijven worden geoogst. Er zullen grotere samenwerkingsverbanden/cooperaties ontstaan en meganisatie zal een vlucht gaan nemen. 

Scholen zullen verminderen en de school in ons dorp mogelijk verdwijnen. En omdat van oudsher tempels en (basis)scholen aan elkaar gekoppeld waren, zullen ook tempels verdwijnen. De huidige ouderen (sponsors van het systeem) verdwijen en de nieuwe generaties hebben er, hoewel diep geworteld, steeds minder mee. Ook al door de toenemende stroom aan in de (sociale) media gedeelde schandalen die er plaats vinden. Daarnaast zie je ook hier gezinnen heel langzaam kleiner worden. 

AI, automatisering en de grotere inzet van robottechniek zullen er voor zorgen dat er, ook in het overheidsapparaat, minder mensen nodig zijn. 

Misschien breidt de stad in de provincie wat verder uit. 

Ik verwacht dat de veranderingen hier steeds sneller zullen gaan. Ik hoop het te kunnen meemaken omdat het, in mijn ogen, onafwendbaar is. 


Frans Captijn  

donderdag 3 september 2026

De omgekeerde (onder)wereld

"Als burgemeester gaan mijn gedachten uit naar de slachtoffers en hun nabestaanden." Of vergelijkbare woorden van andere hoogwaardigheidsbekleders.

Het is het haast niets zeggende, op de basis cursus "omgang en communicatie met de media"  ingestudeerde, startzinnetje waarmee vreselijk nieuws steeds vaker wordt aangekondigd. 

Niets zeggend omdat de emotie in het voor de media/het publiek opgevoerde toneelstukje zo goed als altijd ontbreekt. Eigenlijk ook niet meer dan normaal. 
Hoe jammer en triest ook, het is immers deel van je werk. Het draait feitelijk om zakelijke berichtgeving en afhandeling van wederom het volgende incident of groter. En daar waar het vaker voorkomt komt het inmiddels door ervaring al wat 'beter' over dan dat je dat voor de eerste keer doet. En ook al zou het je niets interesseren... Als je het niet zegt..., dan wordt je er nadien op afgerekend. Dus begin je er maar mee. 

Hoewel de criminaliteit 'statistisch' in Nederland schijnt terug te lopen, voelt dat voor velen anders. En stap even de grenzen over. Overasselt of all places, is niet meer dan een voorbeeld van en uit de hele (onder) wereld. Proffesoren en criminologen ten spijt die het hebben over minder professionaliteit, meer geweld dat er bij komt kijken of wat dan ook, het is aan de orde van de dag en voelt voor de meeste mensen steeds onveiliger. 

Je hoeft geen creatieve hollywood crime movies op Netflix of Youtube te kijken. We zitten er 'gewoon' inmiddels overal middenin.  

Afrekeningen, liquidaties, explosies, corruptie, school/warenhuis-schutters, plofkraken, juwelier overvallen, en ga maar door ze beheersen de (sociale) media. 
De wereld is een dorp en binnen minuten, soms seconden, hoor je alles, en kijk je 'livestream' mee. Het is zelfs kennelijk steeds interessanter om iedereen live mee te laten kijken met wat voor puinhopen je met je daden aanricht. 

Van onze belastingcenten moeten veiligheidsorganisaties proberen voor te blijven lopen op de AI en Darkweb activiteiten. Ik vraag me steeds meer af of dat nog mogelijk is overigens. 

Statistisch kan de criminaliteit misschien dan wel terug lopen maar gevoelsmatig niet. Je voelt je, ondanks alle goeie bedoelingen en het vele politiek bestuurlijke gepraat en overleg er allemaal over, steeds minder veilig. 
Je kunt steeds minder mensen vertrouwen. Meer en meer kom je er achter dat je niet eens weet wat er ooit bij de buren speelde op het gebied van mishandeling, drugs, kinderporno, of wat dan ook. En je had toch altijd zo'n fijn en goed contact met ze...

Steeds meer jongeren die voor een relatief laag bedrag, onprofessioneel (?) worden ingehuurd om smerige klusjes uit te voeren. 
Misschien, aangedreven door AI binnenkort ook niet meer nodig. Met een toeslag van 3 Euro importeer in Nederland  gewoon een Chinese robot die het vuile werk voor je oplost of, hoe kan het ook anders nog in deze wereld, een drone. Ze raken wereldwijd niet op als je het zo leest. 

In mijn jeugd hadden we thuis het "Haarlems Dagblad", we hadden radio en tv. En ja, vanzelfsprekend hoorde je ook in die tijd over allerhande ellende. Ik weet en voel nog de spanning van de treinkaping in Beilen, ik was toen achtien jaar, waar we met ons gezin voor de buis gekluisterd zaten. 
Of je las een bericht in de krant. Je sprak er in het gezin, met vrienden en/of op school over en dan was het meestal weer even voorbij. Criminele zaken doken vanzelfsprekend regelmatig op maar de 'bovenwereld' beheerste het nieuws en beinvloedde daarmee ook het veiligheidsgevoel.

De (sociale)media stuurt, bewust of onbewust, je veiligheidsgevoel. Media is er om onpartijdig de bevolking over zaken te informeren als ogen en oren van de samenleving.

Ooit kreeg ik geleerd dat sociale media een bijdrage leverde aan de 'waarheid' van het nieuws. In het begin ervaarde ik dat ook zo. 

Tegenwoordig is het totaal doorgeslagen omdat nagenoeg iedereen er een welbehagen in vindt om zo snel en zo lang mogelijk werkelijk alles, soms ook aangedikt, van dat wat er gebeurt te delen. De 'professionele' media kunnen het nauwelijks nog bijbenen en moeten ook hun 'geldschieters' (onpartijdig ?) tevreden blijven houden.

De tijd van 'toen' is veranderd. In mijn ogen is het de omgekeerde bovenwereld, de onderwereld, geworden die het criminele nieuws van over de hele wereld inmiddels overheerst. 
Wat moet je met alles wat er in het 'perfecte' land Amerika bijvoorbeeld gebeurt? Mensen stellen het inmiddels, in negatief opzicht, zelfs als voorbeeld. "Amerikaanse toestanden hier". Hoe fantastisch is dat niet...? Bemoei je daar eens met je eigen zaken in plaats van met de spelletjes in de wereld denk ik regelmatig.

Een goeie vriend van me attendeerde me er vorige week op dat hij van het geweldige arrogante en corrupte optreden van diverse Amerikaanse dienders op Youtube gewoonweg walgde. Machtspelletjes, zoals de leiders die er het goeie voorbeeld geven om het land weer groot te maken.  

We willen ons kennelijk alleen maar onveiliger voelen met onze reguliere en 'sociale' media. 

Natuurlijk hoef en moet je je kop niet in het zand steken voor dat wat er, om je heen, gebeurt. Dat wat invloed op je heeft of op je kan hebben. 

De overkill aan slecht nieuws dat continue alle aandacht krijgt draagt niet bij aan een vermindering van onveiligheidsgevoelen. 

Zelf kun je je er tegen beschermen door vaker die knop 'uit' in te drukken (volgens mij weten de meeste mensen die inmiddels niet meer te vinden helaas) Daarnaast om alle ellende in de wereld, waar je zelf helemaal niets aan kunt veranderen of aan kunt bijdragen, 'over te slaan'. Je hoeft het niet te weten. Ja, die ellende is, was er ook altijd in de wereld al, maar hoeft met jou en anderen die je ermee weer beinvloed, niet nog groter te worden. We sloegen de krant destijds meestal dicht. Morgen weer een nieuwe krant met interessante en opbouwende info over dat wat er in onze buurt en regio speelde. 

De professionele media kunnen er iets aan doen door de hoofdtarget voor de verkoop en kijkcijfers "Emotie" eens te gaan bezien. Is dit inmiddels niet een achterhaald (en ja nog steeds werkend) concept? 
Zou 'Interessant', 'positief', 'creatief', 'uitnodigend', 'stimulerend', of vraag als media zelf even AI naar een goed moderner aansprekend alternatief, niet meer mensen 'blijer' maken en zich beter in hun vel laten voelen? 

En wat die 'onprofessionele' jongeren met en op hun 'sociale' media kanalen betreft. Ja, dat wordt een kwestie van inzicht en ook van reflectie door vrienden en contacten die beter begrijpen waar gelukkig leven echt om draait. Aangeven dat je geen behoefte aan alle negatieve shit hebt en of er ook nog iets opbouwends te delen is.

"Ik vraag u zoveel mogelijk de rust en kalmte te bewaren en de adviezen van de hulpdiensten op te volgen." 

Wederom zo'n standaard aangeleerd zinnetje van een burgemeester dat er in ieder geval niet aan bijdraagt om je veiliger te voelen. Integendeel! 
En, als je het niet zegt..., dan wordt je er nadien op afgerekend. Dus roep je het als ambtsdrager, aangestuurd door je communicatie adviseur, maar...

Bied veel meer nieuws van de 'bovenwereld' aan. Focus op jouw eigen leefwereld in plaats van op de 'hele' wereld en sta eens stil bij wat jij echt aan info nodig hebt en wilt delen om je gelukkiger en daarmee veiliger te voelen. 

Volgens mij is dat veel meer met twee benen op jouw eigen, meestal erg veilige, grond staan. 
Grond waarop je niet hoeft te proberen om rust en kalmte te bewaren maar grond die gewoonweg rust is en ook zo goed als altijd blijft.
   
 
Frans Captijn