Waar mensen toe in staat zijn als het woord acceptatie niet bestaat.

En daar zit je dan toch eerst even met een mond vol tanden…

Afgelopen week ontmoette ik een vrouw in de stad toen ik een kop koffie dronk terwijl mijn scooter een grote onderhoudsbeurt kreeg. Vlak voor het gesprek maakte ik, altijd dwalend met mijn foto toestel, bij toeval (?), in het centrum de foto bij dit blog.

We raakten aan de praat over wat ik hier zoal deed. Ze reageerde op de boeddhistische uitleg van equanimity / balans die ik gaf en het woord accepteren dat daar in voor komt.

Zij kende geen acceptatie vertelde ze me. Ze was al jong getrouwd. Toen ze 21 jaar was hadden ze al een kindje en was ze een aantal maanden zwanger van hun tweede. Die middag, net na het vieren van een familieverjaardag, kreeg ze het bericht dat haar man bij een explosie op zijn werk was omgekomen. Ze gaf me na dit korte en intens trieste verhaal aan dat acceptatie voor haar in die situatie nooit heeft bestaan en is geen acceptatie aan. Voor haar was het de confrontatie die haar leven en dat van het overgebleven gezin als een gebroken film achter laat.

Samen spraken we wat dieper verder. Het maakte op mij een diepe indruk en ik ben er eens voor mezelf en tussen de bedrijven door wat dieper op in gegaan. 

Wat is accepteren? Je spreekt het zo gemakkelijk uit.
Het ‘Van Dale’ woordenboek Nederlands geeft aan: aanneming, aanvaarding. 
Voor aanvaarding geeft het lexicon onder andere als uitleg; zich laten welgevallen.

Op de website van Leren.nl is als uitleg te vinden: 
Accepteren bestaat uit 2 stappen:

1. Het is een niet-oordelende, vriendelijke aandacht schenken aan dat wat het meest op de voorgrond treedt in je bewustzijn, wat dat dan ook is
2. Vervolgens ga je kijken naar hóe je precies omgaat met dat wat zich aandient. Puur als observatie, je hoeft niets te veranderen.

Accepteren is niet hetzelfde als berusting. Berusting is passief en het erbij laten, accepteren houdt helemaal niet per se in dat je het erbij laat. Het is de eerste stap: je creëert ruimte. Door  die ruimte ontstaat er een keuzemoment.  Dan kun je kiezen hoe je wilt reageren; en één van je keuzes kan zijn het erbij laten. Tot slot voer je je keuze uit en heb je vertrouwen in je beslissing.

Het gaat erom je op de juiste afstand te verhouden tot je emoties: niet erin te zwelgen, ook niet ze te verdringen. Maar in contact ermee te treden en te blijven, met zachtheid en met gevoel. Maar zonder dat je het gevoel wordt. 

Heel veel verder ben ik niet gaan zoeken. Er begon van alles in me op te borrelen tot een beetje boosheid toe. Voor mij bracht deze uitleg in ieder geval dat ik de reactie van de vrouw totaal kon plaatsen.

Van aanvaarding en zeker van het je laten welgevallen zal en kan natuurlijk helemaal nooit sprake zijn in deze situatie. Laat staan van vriendelijke aandacht schenken. Er is ook geen keuze om het er niet bij te laten. Het is een situatie die IS en ook nooit anders wordt. In mijn ogen dus volkomen terecht dat zij het woord acceptatie niet eens kent. Ondanks de geweldige verhalen en adviezen die ze inmiddels al tientallen jaren uit haar omgeving krijgt.

En hoewel ze niet anders kan dan de situatie die is te laten zoals hij is, is er ook geen berusting. Dat blijkt al uit het feit dat ze nog steeds en tot in detail met dat wat toen gebeurde mij met haar verhaal raakte. De ervaringsenergie is er nog steeds en niet eens diep verscholen.

Maar wat is het dan wel als acceptatie niet gekend is?

In ons gesprek kwam het woord veerkracht boven. Mensen hebben iets in zich dat eigenlijk bovenmenselijk - misschien mag je het Goddelijk, of spiritueel noemen - is.

Het eerste, en daarin komt toch weer ook een Boeddhistisch principe boven, is dat er mensen in dit soort situaties om je heen komen die gaan voor het doen van goede dingen. 

Soms slaat dat door als er sprake is van medelijden in plaats van mededogen. Op zo’n moment wordt zelfs uitsluitend al de fysieke aanwezigheid als last in plaats van als steun ervaren. 

Maar positieve, liefdevolle en niet opdringerige aanwezigheidsenergie van mensen om je heen, dat overigens ook door dieren en (niet alleen bij kinderen) door knuffels kan worden gegeven, verzacht en heelt.

Het tweede is dat mensen een enorme innerlijke kracht hebben om, ondanks alles, met onvoorstelbare erge situaties om te kunnen gaan en toch verder te gaan met leven. 

Ik herinner me daarvan diverse voorbeelden uit het aangrijpende boek “De zin van het bestaan” van Viktor Emil Frank. Een Oostenrijks neuroloog en psychiater, die als overlever van de Holocaust vanuit zijn ervaringen dit boek schreef.

Het is een innerlijke drive, overlevingsstrategie en door alles heen levensenergie. Je wordt terug geworpen op het feit dat jij, en alleen jij, door moet en daar ook stapje voor stapje een kracht uit jezelf voor krijgt. Ondanks alle verantwoordelijkheden die je voor anderen ook hebt of denkt te hebben. Eerst ben jij zelf dus aan de beurt.

Dit gesprek met deze fantastische vrouw leerde me dat mensen er niet alleen toe doen maar ook onder alle omstandigheden een nauwelijks te bevatten innerlijke kracht hebben om er toe willen te blijven doen. Een zelfde iets dat ik zie in de innerlijke strijd die mensen tot het eind toe (willen) leveren bij een ongeneeslijke ziekte. 

Haar veerkracht, en dus niet de acceptatie, brachten haar uiteindelijk en achteraf gezien direct na de breuk van de film het begin van een nieuwe film. Een film die nu nog steeds op staat, een weg die voor haar door gelopen is op een totaal andere en tot die desastreuze explosie onvoorstelbare manier. Ze straalde, vertelde vol trots over haar kinderen en inmiddels kleinkinderen, voelde zich gesteund door haar fijne partner en deelde haar ervaringen op een liefdevolle en warme manier weer met heel veel anderen.

Waar mensen toe in staat zijn...

Frans Captijn

Geïnspireerd door een berg

Ik herinner me vanuit mijn jeugd dat mijn vader altijd geïnspireerd geweest is in bergen. Tijdens onze vakanties gingen we regelmatig naar pension Willems-Diederen in het plaatsje Oud Valkenburg – deel van de gemeente Schin op Geul - in Limburg. Hij voelde zich er thuis en wandelde elke dag alleen een aantal uren in het bos en op de heuvels. Toen ik ouder was ben ik regelmatig met hem naar Oostenrijk geweest. Het was zijn land en alweer… door de bergen.

In Thailand, waar ik inmiddels nu al een tijdje verblijf, werk en leef ik dagelijks met de natuur. Natuur inspireert me, ik heb er een nieuwe verbinding mee gekregen. En, nu ik meer en meer ontdek over het boeddhisme, ben ik er achter dat ook de Boeddha zich liet inspireren door de natuur en er aardig wat lessen aan wijdt. Het enige dat hij eigenlijk deed was er de tijd voor te nemen. De tijd om te kijken, te voelen, te ruiken, te proeven en te luisteren naar de natuur en om de energie ervan te voelen. Als je geïnspireerd raakt door de natuur, kan de natuur een eenvoudig voorbeeld en een spiegel zijn hoe je het leven kunt leven.

Met een paar gasten namen we eens de tijd om van een berg / heuvel te genieten (zie de foto) en te wachten tot we zouden worden geraakt door inspiratie. Een geweldige ervaring die ik graag wil delen met de hulp van een zogenaamde ‘Dhama talk’ die we er bij gebruikten.

We noemden dat bergen stil, standvastig en duurzaam zijn. Dat ze puur en solide zijn. Van minuut tot minuut tonen ze zich in hun natuur. Ze zijn geaard. Ze zijn stabiel. Ze leven door. Ze zijn een uiting van voortdurende natuur. En ook tonen ze van dag tot dag hun aanwezigheid. Van het ene seizoen naar het volgende verandert hun verschijning eigenlijk op dezelfde manier zoals iemand die achtereenvolgende stappen zet verandert. De wolken die de bergtoppen beroeren doen dat in harmonie. Precies zoals de voetstappen als wij onze weg gaan. 

Bergen zijn aanwezig in het landschap. Ze accepteren alles. Ze verbergen zich niet als er sneeuw valt of ijs ontstaat. Als het regent of de hitte van de zon ze raakt. En als mensen over ze heen lopen of vuil droppen, accepteert de berg dat. Dat wil niet zeggen dat je geen respect moet tonen voor de natuur. Maar een berg, zonder enig pardon, accepteert het leven helemaal zoals het is.

Wij kregen het in-zicht van; Probeer jezelf niet te verstoppen voor hoe situaties gewoonweg zijn. Reageer op de voor jou juiste manier. Accepteer het feit dat je een vrije keuze hebt om te doen wat de juiste, goede oplossing is. Je zou zonder angst moeten zijn als je de juiste gevoelsmatige keuze maakt. Net zoals een berg geen angst kent. Wees bergen voor elkaar. Wees puur, prettig, zonnig en zeker voor elkaar.

En natuurlijk. Er zijn altijd twee kanten aan een verhaal. Er is altijd licht en donker in dingen. Bergen zijn niet alleen maar ‘pluizig’ en zacht. Ze kennen niet alleen liefde en licht. Ze kunnen gevaarlijke plekken hebben. Er kunnen lawines zijn, aardverschuivingen en hele lage temperaturen. En die kent het leven op een zelfde wijze natuurlijk ook. Leven kan gevaarlijk zijn. En dat zullen we, hoewel niet altijd gemakkelijk, moeten respecteren.

Dus…, misschien, als je weer eens een keer een berg of heuvel ziet… sta eens stil en laat je inspireren. 

Frans Captijn

Als je ´vrienden´ verliest ontstaat er ruimte voor vrienden.

In het programma ´De Reis van de Held´, waar ik vorige week ook al even aan refereerde, kwam het ook over vriendschappen. Vrienden krijgen, vrienden hebben en vrienden houden.

Als je de sociale media mag geloven barst zo langzamerhand iedereen van de ´vrienden´. Ik geloof er helemaal niets van - of laat ik het anders zeggen – bij mij is dat niet zo. 

Waar ik persoonlijk aan vast houd is dat ik mensen in mijn ‘netwerk’ tenminste een keer persoonlijk moet hebben gezien en gesproken en dat ik er een gevoel bij moet hebben om me er via sociale media mee te verbinden. Daarmee zijn het netwerk contacten, heel veel kennissen, een aantal familieleden, mijn partner en kids en misschien een handje vol echte vrienden.

In de banen die ik heb mogen doen heb ik enorm veel ‘vrienden’ gekend. Vanwege status en positie was het leuk om met mij bevriend te zijn. Het opende soms gemakkelijk deuren en ook zelf maakte ik daar af en toe gebruik van. In diverse banen werd in de functievereisten zelfs een netwerker gevraagd. Niets anders eigenlijk dan iemand die op een haast onzichtbare en positieve manier vriendjes met anderen wil worden om er zelf of als organisatie beter van te worden én om drempels te verlagen. Doodeenvoudig om anderen als kruiwagen te gebruiken of onder deze mooie benaming als kruiwagen gebruikt te worden. Om te netwerken onder het mom van ik iets voor jou, jij misschien iets voor mij. Handel en soms ook energie vretend.
In sommige gevallen noemen we dit als het gaat over 'netwerk gedrag' in andere landen corruptie of witte boorden criminaliteit. Maar om nu te zeggen dat dat vriendschap is...?

En als je in je leven dan een andere koers kiest of je missie volgt dan ben je ineens voor heel veel 'vrienden' niet meer interessant. De meeste van ooit je directe collega’s schamen zich zelfs als ze per ongeluk op een verkeerd knopje van hun telefoon drukken en jou aan de lijn krijgen. Even is dat schrikken en soms slikken aan de andere kant van de lijn. Hier zijn geen zaken meer mee te doen... Dan maar quasi geïnteresseerd vragen hoe het er mee gaat.

En zo was en is het ook nu ik mijn koers verlegd heb. Het oude netwerk, waar je je zo verbonden mee voelde, ebt langzaam weg. Vrienden blijken achteraf helemaal geen vrienden. Jouw weg die je gaat volgen is in veel gevallen absoluut niet meer waardevol voor de ander. Anders gezegd stelde ik me van vriendschappen iets anders voor dan ze achteraf bleken te zijn. Een ervaring op zich om jezelf af te vragen waarom je daar dan zo je levenswerk van wilde maken. Die vinger wijst dus naar mij...

De Reis van de Held leert dat het eigenlijk heel natuurlijk is dat je vrienden verliest en door ze te verliezen je eigenlijk automatisch opent voor oprechte vriendschappen. Mensen die op je pad komen en met je mee op willen lopen. Dan moet je wel stoppen met het spelen van een spel of het uitvoeren van ‘slechts’ een rol. Je moet zijn en uitstralen wie je eenvoudig weg bent. Je hoeft er niet eens voor te werken. Het ontstaat.

Het boeddhisme is op heel veel vlakken geïnspireerd door de natuur. De herfst is een fantastische periode om vriendschap te spiegelen. De Boeddha gebruikt een tak met bladeren als referentie. Ieder blad kun je zien als vriendschap. Op enig moment kan het zijn dat je vriendschappen verliest, het blad valt af. Soms een eigen keuze, soms iets dat ontstaat. De waarde van de gezamenlijke vriendschap is geweest. De natuur, zeker in deze periode van het jaar, laat zien dat je dan eenvoudigweg moet loslaten.

In de oksel van het ‘oude blad’ (de oude vriendschap) zit echter al lang weer een nieuwe knop voor een blad te wachten. Het oude blad moet eerst af vallen om een fris blad, geënt op groei en bloei weer te laten ontstaan.

Het bleek tijdens de ontdekkingsreis een mooie metafoor die ik dan ook graag in dit blog met je deel.

Als je ‘vrienden’ verliest, dan ontstaat er ruimte voor groeiende en bloeiende vriendschappen die al lang op je lagen te wachten en er op jouw weg oprecht toe doen. 

Frans Captijn  

Als je je drempelwachters verslaat ben je al aardig op weg.

Ik denk dat ieder mens op enig moment in zijn of haar leven dat stemmetje in zichzelf ontmoet dat zegt dat het tijd wordt om eindelijk eens wakker te worden. Om het ego maar eens wat los te laten en om gewoon te zijn wie je bent en te doen wat je hier te doen hebt. Een soort overgave aan je opdracht, een roep om avontuur. En ja… daar komt “los laten” bij kijken.

De cultuur filosoof Josef Campbell ontdekte tijdens het bestuderen van mythen, sagen en sprookjes een bepaald grond patroon. Fasen die je door maakt als je aan die roep om avontuur, om jezelf (weer) te worden – nee gewoon te zijn- , gehoor geeft. Tijdens mijn opleiding tot talentcoach kregen die fasen gepaste aandacht en in Thailand vormen die stappen de basis van ons mooie programma: `De reis van de held´.

Ieder mens is uniek en als iedereen nu eens dat waar hij of zij uniek in is levert - en anderen accepteren dat – dan zijn we zonder enige strijd en stress samen super compleet.
Als je dat wat je hier werkelijk komt doen, het volgen van je missie, niet toe staat dan maak je jezelf uiteindelijk gewoon geestelijk en/of lichamelijk ziek. Je levert niet dat waarop anderen eigenlijk zitten te wachten en doet jezelf en anderen dus gewoonweg te kort.

Stel nu dat je besluit om uiteindelijk toch die avontuurlijke reis met jezelf aan te gaan. Daar is best moed voor nodig. Het is een voortdurende strijd tussen ratio en gevoel geweest en gevoel is voor jou dan eindelijk de overwinnaar. Je zet je angsten en soms zogenaamde ‘zekerheden’ aan de kant. Je gooit het roer om. Vastberaden zet je stappen en dan… de ultieme test. Je ontmoet je drempelwachters. Drempelwachters, zie ik je denken, nooit van gehoord…

Zelf ontmoette ik er drie tijdens mijn reis. Ik kreeg bijvoorbeeld, vlak voordat ik wilde springen, nog even op de drempel een geweldige aanbieding via een oud collega. Een aanbod voor een interim klus voor maar een paar maanden waarin ik, nog even snel, bijna drie keer zo veel per maand kon verdienen. “Het is op jouw geschreven Frans! Ze hebben precies zo iemand als jou nu even nodig. Een makkie voor jou. En over een paar maanden kun je dan toch gewoon alsnog de stap naar je nieuwe leven zetten…?”

Een vorm van ultieme testen of je wel écht de sprong wilt maken. En eerlijk is eerlijk, mij bracht het toch even aan het wankelen. Het is op het scherp van de snede de beproeving met het vertrouwen in jezelf om (eindelijk) te gaan voor die roep om avontuur die ‘jouw levensweg volgen’ heet. Een roep die je in mijn ogen eigenlijk uiteindelijk alleen maar laat leven zoals leven voor jou bedoeld is.

Gasten die zich hier op hun persoonlijke reis van de held voorbereiden weten meestal al feilloos hun drempelwachters te noemen. Als je ze weet te verslaan, de beproeving dus doorstaat, dan ben je aardig op weg om zelf en anderen de vruchten van je avontuurlijke reis te laten ervaren.

En eerlijk is eerlijk, daar hoef je helemaal geen held voor te zijn, het is ook geen lef hebben maar slechts toe geven aan je gevoel om (weer) te leven zoals alleen jij dat kan. 

Frans Captijn