donderdag 14 mei 2026

kwa-jongen, kwa-moeder... Luilak

Het is bijna weer zaterdag voor Pinksteren en dat bracht weer aardig wat herinneringen boven aan, jawel, Luilak. 

Lang genoeg gewacht om dit ooit te delen. Ik denk ook dat de ervaringen en het kattenkwaad inmiddels al lang verjaard zijn. 

Ik ben in Haarlem opgegroeid met dat fenomeen Luilak. Steevast stond ik zaterdag's voor Pinksteren om een uurtje of vier in de ochtend op om in de buurt lawaai te maken en de langslapers (de luilakken) wakker te maken. 

Dagen tevoor al had ik er naar uitgekeken en had ik me er ook op voorbereid. Lege 'Jonker Fris' conservenblikken van thuis had ik aan een touw vastgemaakt om achter aan mijn fiets te hangen. Van dik karton had ik, met wasknijpers aan mijn bagagedrager, een soort van klepper gemaakt en last but not least had ik om de naaf van het achterwiel een touw als snaar onder spanning gezet dat in terpentine gedoopt was. Als je fietste maakte het een vreselijk hoog geluid. 
Van mijn moeder mocht ik pannendeksels mee met een houten pollepel om mee op die deksel te kunnen slaan. 
Alles bij elkaar gewapend voor de 'strijd' om dat wakker maken te laten slagen. 

Al vaker heb ik in mijn blogs gedeeld dat ik onder andere humor van mijn moeder heb meegekregen en, ja het moet er dus nu maar uit, ook 'creatief kattenkwaad'. 

Gedurende de luilakjaren die volgden kwamen er, naast dat uitsluitend lawaai met mijn fiets maken, steeds meer kwajongensstreken bij. Er ging een stuk zeep mee om op de ramen van mensen "Luilak, beddenzak" te schrijven. Er gingen spelden mee om niet alleen super vroeg belletje te trekken maar die spelden ook tussen de drukknop van de bel te steken zodat die bleef hangen. Vroeger belde zo'n deurbel door als je op de knop bleef drukken. 
Zonneschermen van huizen in de buurt naast de voordeur liet ik naar beneden en het touw bond ik vast aan de deurknop van die voordeur. Resultaat? Aanbellen, deur ging open en zonnescherm ging omhoog. Leuke attractie om te zien doen door mensen in hun pyjama.  

En het bleef er niet bij. De laatste jaren ging ook mijn 'kwa-moeder' midden in de nacht mee en ons 'werkgebied' werd ruimer. Dagen ervoor hadden we al de grootste schik samen. Mijn vader mocht er niet van weten. 
Voor ons samen maakte mijn moeder de avond ervoor al broodjes met beleg klaar en flesjes drinken. Een soort van vroegontbijt tijdens onze gezamenlijke 'missie' van die ochtend op onze fietsen. 

Ons 'instrumentarium' werd groter. Het stuk zeep veranderde in een grote pot Driehoek groene zeep. Verder ging een emmertje mayonaise en een pak Blueband margarine mee en ook een tubetje bisonkit was van de partij voor 'ernstige gevallen'. Ook huishoudhandschoenen werden door mijn moeder vooraf ingepakt.

Die margarine ging deels op de voorramen van een huis een stukje verderop. In onze ogen waren die mensen altijd aan het zeiken en ze hadden de pik op mij omdat ik vanuit de poort achter onze huizen stoofperen van hun boom pikte. 
Om dat te doen had ik een periscoop gemaakt en daarnaast een lange stok met aan het eind twee pennen met daaronder een nijlonkous aan een ijzerdraad ring om zo'n peer naar beneden te trekken en in die kous te laten vallen. 
Die periscoop had ik met spiegeltjes gemaakt om over de schutting te kunnen kijken of de buurman het in de gaten had. Als de kust 'veilig' was dan ging er een overhangende peer hoog boven de poort met die stok van zijn boom af. De zelfgemaakte koker met spiegeltjes gebruikte ik ook als we na kerst/nieuwjaar met een groep jongeren uit de buurt oude kersbomen gingen ophalen (jatten) om op de parkeerplaats tussen het Mendel college en het het Pim Mulier sportpark in de fik te steken. 

Terug naar die margarine. Luilak Beddenzak dus met boter geschreven op het raam en mijn moeder hielp mee. De volgende morgen de boze buurvrouw aan de deur dat 'Fransje' dat gedaan had. Mijn moeder, actrice van huis uit, met een stalen gezicht dat ik dat niet gedaan kon hebben omdat ik straf had en de hele nacht niet naar buiten had gemogen. De buurvrouw droop af, mijn pa over de zeik omdat hij het allemaal aardig door begon te krijgen, en mijn moeder en ik gierend van het lachen in huis. 

Mayonaise gebruikte mijn moeder om, met haar huishoudhandschoenen aan, op het zadel van een bromfiets van kennissen, die voor hun huis in de Maerten van Heemskerckstraat geparkeerd stond, te smeren. De man, die ze de bijnaam 'Koppie' had gegeven (verhaal apart), haalde altijd in de kerk van het Kleverpark het collectegeld op. Ze verdacht hem er van dat hij daarin niet altijd eerlijk was. Als 'tegenprestatie' kreeg hij zijn zadel voor Luilak onder een dikke laag Calve mayonaise. 

En ook aan die Bizonkit, die sporadisch maar toch, door haar wel eens werd ingezet hebben we jaren lang tijdens de altijd goed bezochte verjaardagen die bij ons thuis gevierd werden veel pret gehad. 

Kortom, er was nog veel en veel meer. Het is te veel en te lang om allemaal te beschrijven maar de herinneringen komen deze dagen weer bij me terug. 

Volgens mij bestaat Luilak nog steeds of dat kattenkwaad ook nog wordt uitgehaald weet ik niet. Wat ik in ieder geval wel zeker denk te weten is dat er weinig moeders ooit met hun kinderen midden in de nacht voor dat kattenkwaad op pad gingen en er van genoten. 

Alvast fijne Pinksterdagen!


Frans Captijn  

Geen opmerkingen:

Een reactie posten